Recordwarmte in Europese zeeën te wijten aan klimaatverandering

Niet alleen de luchttemperaturen hebben deze zomer in veel Europese landen recordwaarden bereikt. Ook de zeeën rond Europa zijn op veel plaatsen uitzonderlijk warm. De watertemperaturen liggen lokaal meer dan zes graden boven het gebruikelijke niveau. Volgens een rapport van de internationale onderzoeksgroep World Weather Attribution (WWA) is klimaatverandering hiervoor een belangrijke oorzaak.  

Vooral de westelijke Middellandse Zee, de Golf van Biskaje en de Atlantische kust van het Iberisch Schiereiland zijn getroffen. Langs vrijwel alle Europese kusten liggen de temperaturen boven het gemiddelde van de periode 1990 tot en met 2020.

De onderzoekers onderzochten de ontwikkeling van de zeewatertemperaturen in juli met behulp van klimaatmodellen. Daaruit blijkt dat de door de mens veroorzaakte opwarming, voornamelijk als gevolg van de verbranding van olie, gas en steenkool, de gemiddelde temperatuur in de Middellandse Zee met ongeveer twee graden heeft verhoogd. Rond de Golf van Biskaje en de westkust van het Iberisch Schiereiland bedraagt de invloed ongeveer 1,4 graden. Rond Ierland en aan de westkust van Groot-Brittannië gaat het om circa 1,3 graden.

Ook het aantal gebieden dat met een hittegolf op zee te maken kreeg, is toegenomen. Dit jaar werd ongeveer 90 procent van de kustgebieden rond de Golf van Biskaje en het Iberisch Schiereiland door een dergelijke hittegolf getroffen. In de westelijke Middellandse Zee ging het om circa 80 procent. Zonder de huidige door de mens veroorzaakte opwarming zou dat volgens de onderzoekers in beide gebieden ongeveer 40 procent zijn geweest.  

De hoge watertemperaturen kunnen gevolgen hebben voor ecosystemen en voedselketens in zee. Zo melden vissers in het zuidwesten van Engeland sinds 2025 een sterke toename van de gewone octopus. Deze soort komt van oorsprong vooral voor in warmere wateren rond Noord-Afrika.

Daarnaast kan warmer zeewater bijdragen aan de ontwikkeling van zware stormen. De onderzoekers wijzen onder meer op de overstromingen in de Spaanse regio Valencia in het najaar van 2024.

Ook wereldwijd zijn de zeeën momenteel uitzonderlijk warm. Volgens voorlopige gegevens van de Amerikaanse NOAA bedroeg de gemiddelde wereldwijde zeewatertemperatuur afgelopen zondag 21,16 graden. Dat is 0,75 graden boven het gemiddelde voor die datum in de periode 1991-2020.