VN: opwarming van meer dan 1,5 graad Celsius niet meer te voorkomen
De opwarming had beperkt kunnen blijven door de uitstoot van broeikasgassen sneller terug te dringen. In de praktijk is de uitstoot echter blijven stijgen. Volgens Michel den Elzen, onderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en de Vrije Universiteit Amsterdam, zijn daardoor opnieuw jaren verloren gegaan.
Ook het klimaatbeleid van verschillende landen schiet tekort. De Verenigde Staten hebben onder president Donald Trump een groot deel van hun klimaatbeleid teruggedraaid. Daarnaast blijken nieuwe klimaatplannen van andere landen onvoldoende om de wereldwijde uitstoot sterk te verminderen.
Bijna alle landen spraken in 2015 in Parijs af om de wereldwijde temperatuurstijging ruim onder de 2 graden Celsius te houden en bij voorkeur te beperken tot 1,5 graad. Volgens de Verenigde Naties is dat laatste doel inmiddels niet meer haalbaar zonder dat de temperatuurgrens tijdelijk wordt overschreden.
De aandacht verschuift daarom naar het zo klein en kort mogelijk houden van die overschrijding. Daarvoor zijn ingrijpende maatregelen nodig. Landen moeten het gebruik van steenkool, olie en aardgas verder terugdringen en de uitstoot van broeikasgassen versneld verminderen.
Zelfs wanneer de uitstoot volledig stopt, zal de temperatuur niet onmiddellijk dalen. Om de opwarming op termijn weer onder de 1,5 graad te brengen, moet mogelijk ook CO2 uit de atmosfeer worden verwijderd. Dat kan bijvoorbeeld door bossen aan te planten of technologieën te gebruiken die CO2 uit de lucht halen en opslaan.
Volgens Den Elzen is dat technisch mogelijk, maar zijn de benodigde inspanningen enorm. Er zou op grote schaal bos moeten worden aangeplant of een groot aantal installaties moeten worden gebouwd die CO2 uit de lucht halen. Of daarvoor voldoende ruimte, geld en maatschappelijk draagvlak beschikbaar zijn, is onzeker.
De grens van 1,5 graad kreeg internationale aandacht tijdens de klimaattop in Kopenhagen in 2009. Vooral laaggelegen eilandstaten in de Stille Oceaan drongen aan op een ambitieuzer klimaatdoel, omdat zij kwetsbaar zijn voor de gevolgen van zeespiegelstijging.
Zes jaar later werd de grens opgenomen in het Klimaatakkoord van Parijs. Wetenschappelijk onderzoek heeft sindsdien duidelijk gemaakt dat de gevolgen van een opwarming met 2 graden aanzienlijk ernstiger kunnen zijn dan bij 1,5 graad.
Bij een beperktere temperatuurstijging blijven bijvoorbeeld meer koraalriffen behouden en is de zeespiegelstijging kleiner. Ook neemt de kans op extreme hitte af. Het verschil tussen beide scenario’s is daarmee van belang voor zowel ecosystemen als de leefomstandigheden van mensen.
De tijd om de opwarming te beperken, dringt. Den Elzen waarschuwt dat zelfs scenario’s waarin de overschrijding tijdelijk blijft, buiten bereik kunnen raken als de uitstoot de komende jaren hoog blijft of verder stijgt.
Om de opwarming ook op langere termijn onder de 2 graden te houden, moeten landen hun klimaatbeleid verder aanscherpen. Veel regeringen hebben toegezegd de uitstoot uiteindelijk tot nul terug te brengen, maar concrete maatregelen om die doelstelling te bereiken ontbreken nog regelmatig.
Tegelijkertijd zijn sommige duurzame technologieën sneller gegroeid dan verwacht. Dat geldt onder meer voor zonne- en windenergie, elektrische auto’s en batterijen. Deze ontwikkelingen helpen de uitstoot terug te dringen, maar hebben tot nu toe niet geleid tot een voldoende sterke daling van het wereldwijde gebruik van fossiele brandstoffen.
De Verenigde Naties benadrukken daarom dat verdere vooruitgang noodzakelijk is. Hoe snel de uitstoot daadwerkelijk daalt, bepaalt mede hoe lang en hoeveel de aarde boven de grens van 1,5 graad zal opwarmen.
Geen opmerkingen: